ಬೋಜಶಾಲಾ ವಿವಾದ: ಉಭಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್​ ಸಮ್ಮತಿ

ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಧಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೋಜಶಾಲಾ–ಕಮಲ್ ಮೌಲಾ ಮಸೀದಿ ಸಂಕೀರ್ಣದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸಮತೋಲಿತ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ನಾಳೆ (ಜನವರಿ 23) ಬಸಂತ್ ಪಂಚಮಿ ಹಾಗೂ ಶುಕ್ರವಾರದ ನಮಾಜ್ ಎರಡೂ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಭವನೀಯ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಉಭಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಮಯ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ನೇತೃತ್ವದ ತ್ರಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಹೊರಡಿಸಿದ ಆದೇಶದಂತೆ, ಜನವರಿ 23ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದವರೆಗೆ ಹಿಂದೂ ಭಕ್ತರು ಬೋಜಶಾಲಾದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 3 ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ನಮಾಜ್‌ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮಯ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ 2016ರಲ್ಲಿ ಬಸಂತ್ ಪಂಚಮಿ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರವಾರದ ನಮಾಜ್ ಒಂದೇ ದಿನ ಬಂದಾಗ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದೆ.

ಎಎಸ್ಐ ಸಮೀಕ್ಷೆ ವರದಿ

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ಈಗಾಗಲೇ ನಡೆಸಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ವರದಿ. ಸದ್ಯ ಮುಚ್ಚಿದ ಲಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಎರಡು ವಾರಗಳೊಳಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸೂಚಿಸಿದೆ. "ವರದಿಯ ನಕಲನ್ನು ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರಿಗೆ ನೀಡಿ, ಅವರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ" ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಗಡುವು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಡುವೆ ವಿವಾದಿತ ಸ್ಥಳದ ಮೂಲ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಾರದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ತೋಡು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮತೋಲನದ ಹಾದಿ

ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವಾರಾಣಸಿಯ ಜ್ಞಾನವಾಪಿ ವಿವಾದಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲೇ ಬೋಜಶಾಲಾ ಪ್ರಕರಣವೂ ದೇಶದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. 1951ರಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹಿಂದೂಗಳು 'ವಾಗ್ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ ಮಂದಿರ' ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮುಸ್ಲಿಮರು 'ಕಮಲ್ ಮೌಲಾ ಮಸೀದಿ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕಳೆದ 23 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಂಗಳವಾರ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರವಾರ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಎಸ್ಐ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೇ ಈಗ ಕೋರ್ಟ್ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ನಿಭಾಯಿಸಿದೆ. ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ಈ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಅಂತ್ಯ ಹಾಡಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಈಗ ಇಡೀ ದೇಶದ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.