ಸೌತ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಿಂದ 'ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ'ಕ್ಕೆ: ನೂತನ ಪ್ರಧಾನಿ ಕಚೇರಿ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ!

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ 78 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರವೊಂದು ತನ್ನ ವಿಳಾಸ ಬದಲಿಸುತ್ತಿದೆ! ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳ 'ಸೌತ್ ಬ್ಲಾಕ್'ನಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಇಂದೇ (ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಜನವರಿ 14, 2026) ನೂತನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ 'ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ'ಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಏನಿದು 'ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ'? ಇದರ ವಿಶೇಷತೆಗಳೇನು?

ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಸೌತ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ₹1,200 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ 'ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ'ವು ಆ ಹಳೆಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಮೂರು ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಗಮ: ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಕಚೇರಿ (PMO) ಮಾತ್ರವಿಲ್ಲ. ಸೇವಾ ತೀರ್ಥದ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇರಲಿವೆ. ಸೇವಾ ತೀರ್ಥವು ಪಿಎಂಒಗೆ ಕೇವಲ ಹೊಸ ವಿಳಾಸವಲ್ಲ. ಇದು ಆಡಳಿತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗೆ ತರುತ್ತದೆ.

1. ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ 1: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ (PMO).

2. ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ 2: ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವಾಲಯ.

3. ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ 3: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಅಜಿತ್ ದೋವಲ್ ಅವರ ಕಚೇರಿ.

ಮುಚ್ಚಿದ ಕೋಣೆಗಳಿಲ್ಲ

ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು 'ಓಪನ್ ಫ್ಲೋರ್' (ಮುಕ್ತ ವಿನ್ಯಾಸ) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡದಂತೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಕೋಣೆಗಳಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುವಂತೆ 'ಓಪನ್ ಆಫೀಸ್' ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಜನರ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದರದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆಧುನಿಕತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮ್ಮಿಲನ

ಸೌತ್ ಬ್ಲಾಕ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಸೇವಾ ತೀರ್ಥವು ಆಧುನಿಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸವು ಭಾರತದ ಪರಂಪರೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯೋಗಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಲು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕ ಸಭೆ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮರುರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ

ಸೌತ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸೇವಾ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮಾಡಲಾದ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತಾ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಭದ್ರತಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಭೂಕಂಪ ನಿರೋಧಕವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

'ಇಂಡಿಯಾ ಹೌಸ್' ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ಆಡಳಿತ

ಪಿಎಂಒ ಸಂಕೀರ್ಣದೊಳಗೆ 'ಇಂಡಿಯಾ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಆಧುನಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಭೆಗಳು, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಪಿಎಂಒ ಒಳಗೆ ಇಂತಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಳವಿರಲಿಲ್ಲ.

ಸೇವೆಯೇ ಪರಮ ಗುರಿ

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 'ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಎನ್‌ಕ್ಲೇವ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ 'ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ಸೇವೆ'ಯನ್ನು ಇರಿಸುವ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ಕಚೇರಿ ತೆರವುಗೊಂಡ ನಂತರ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸೌತ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು 'ಯುಗ್ ಯುಗಿನ್ ಭಾರತ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ' ಎಂಬ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ 5,000 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಾರುವ ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಲಿದೆ.

ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ತಗುಲಿದ ವೆಚ್ಚ

ನವದೆಹಲಿಯ ನೂತನ ಪ್ರಧಾನಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ 'ಸೇವಾ ತೀರ್ಥ'ವನ್ನು ಸುಮಾರು 1,200 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬೃಹತ್ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭವ್ಯವಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಒಟ್ಟು 2.26 ಲಕ್ಷ ಚದರ ಅಡಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನೂತನ ಕಚೇರಿಯು ನವದೆಹಲಿಯ ದಾರಾ ಶಿಕೋ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ (ಇದನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಡಾಲ್‌ಹೌಸಿ ರಸ್ತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು).