ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಖಾಸಗೀಕರಣ: ಟಾಟಾ ಪವರ್ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಭಾರಿ ವಿರೋಧ

ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ ಪರ-ವಿರೋಧದ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಯೊಂದು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ‘ದಿ ಟಾಟಾ ಪವರ್’ ಕಂಪನಿಯು ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು 15ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತನಗೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ (KERC) ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವುದು ಈ ಸಂಚಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇಂದಿನ ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ನೋಟ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯ ಇಂದಿನ ಚಿತ್ರಣ

ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 97,334 ದಶಲಕ್ಷ ಯೂನಿಟ್ ಹಾಗೂ ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 267 ದಶಲಕ್ಷ ಯೂನಿಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಬಳಕೆಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ವಿನಿಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ 'ಗೃಹಜ್ಯೋತಿ' ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗೇ ಒಟ್ಟು ಬಳಕೆಯ ಶೇಕಡಾ 26.47 ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕೃಷಿ ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 10 ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬೀದಿ ದೀಪಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪಾಲು ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ

ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಕಲ್ಕತ್ತಾ, ಮುಂಬೈ, ದೆಹಲಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಜಂಶೆಡ್‌ಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತಾದರೂ, 1993 ರ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ದೆಹಲಿ ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚಂಡೀಗಢ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ವಿವಿಧೆಡೆ ಮತ್ತೆ ಖಾಸಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಸದ್ಯ ದೇಶದ 12 ಪ್ರಮುಖ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾಯ್ದೆ 2003 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 14 ಮತ್ತು 15 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲೇ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಷ್ಟದ ಸುಳಿ

ಸದ್ಯ ರಾಜ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣ ನಿಗಮದ (KPTC_L) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಎಸ್ಕಾಂಗಳು (ESCOMs) ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಬರೋಬ್ಬರಿ 42,750 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸಾಲದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿರುವ ಸುಮಾರು 12,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬಿಲ್ ಬಾಕಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಬಾಕಿ ಹಣ ವಸೂಲಿಯಾಗದ ಕಾರಣ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೋರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಎಸ್ಕಾಂಗಳು ನಷ್ಟದ ಸುಳಿಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ತಂತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮರ ಬಿದ್ದು ಆಗುವ ಹಾನಿ, ರಸ್ತೆ ಕಾಮಗಾರಿ ವೇಳೆ ಅಂಡರ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳ ಹಾನಿ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊರತೆ ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೈರಾಣಾಗಿಸಿದೆ.

ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಪರವಾಗಿರುವ ವಾದಗಳು

ಖಾಸಗೀಕರಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವವರ ಪ್ರಕಾರ, ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿವೆ. ಹೈ ಟೆನ್ಷನ್ ಲೈನ್ ಅಳವಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಿತ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆ ವೇಳೆಯ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಬಹುದು. ಬಿಲ್ ವಸೂಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಲಾಭದ ಹಳಿಗೆ ಮರಳಲಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸರ್ಕಾರವು ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಇತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಇದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಇವರ ವಾದವಾಗಿದೆ.

ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ಆತಂಕಗಳು

ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಕನ್ನಡಪರ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಂದ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಬಂದರೆ ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳಲಿವೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಲಿಕಾಂ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಿಯೋ ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರ ಬಿಎಸ್ಎನ್ಎಲ್ ಸ್ಥಿತಿ ಏನಾಯಿತೋ, ಎಸ್ಕಾಂಗಳಿಗೂ ಅದೇ ಗತಿ ಬರಲಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ರೈತರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿರುವ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿರುವ ಗೃಹಜ್ಯೋತಿಯಂತಹ ಉಚಿತ ಯೋಜನೆಗಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ರೀಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿದಂತೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದರೆ ಬಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರು ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜೊತೆಗೆ, 150 ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ವರದಿ ಬೇಡ ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ನಿಯಮದಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು ಮೂರೂವರೆ ಲಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬೀದಿಗೆ ಬೀಳಲಿವೆ ಎಂದು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ AI ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಕಡಿತ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಡೆಪಾಸಿಟ್ ಕಟ್ಟುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಬಹುದು ಎನ್ನುವುದು ವಿರೋಧಿಸುವವರ ಮುಖ್ಯ ವಾದವಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಗತ್ಯತೆ ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಬಡವರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪರ-ವಿರೋಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.