ವಿಜಯನಗರದ ಧೀಮಂತ ಅರಸ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರ ಮರಣದ ನಿಗೂಢತೆ ಭೇದಿಸಿದ ತುಮಕೂರಿನ ಶಾಸನ

ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿದರೆ, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರು ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಭವ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನ ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರೇಮಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಏಕೈಕ ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರನೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ.

ಕ್ರಿ.ಶ. 1509 ರಿಂದ 1529 ರವರೆಗೆ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಆಳಿದ ರಾಯರ ಕಾಲವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ 'ಸುವರ್ಣಯುಗ' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಮಹಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಟನ ಅಂತ್ಯ ಯಾವಾಗ ಆಯಿತು? ಆತನ ಸಮಾಧಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿಗೂಢತೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಇದೀಗ ಆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಶಾಸನವೊಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆರೆ ಎಳೆದಿದೆ.

ತುಮಕೂರಿನ ಶಾಸನ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟ ರೋಮಾಂಚಕ ಸತ್ಯ

ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ (ASI) ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಕೆ. ಮುನಿರತ್ನಂ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಸತತ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಈ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸತ್ಯ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊನ್ನೇನಹಳ್ಳಿ (ಶಾಸನಗಳ ಉಲ್ಲೇಖದಂತೆ) ಗ್ರಾಮದ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ದೊರೆತ ಶಾಸನವೊಂದು ರಾಯರ ಮರಣದ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದೆ.

ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಪಿಯನ್ನು ನಾನು ಖುದ್ದಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಸಂಶೋಧನೆಗೊಳಪಡಿಸಿದಾಗ ರಾಯರು ಯಾವಾಗ ನಿಧನರಾದರು ಎಂಬ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು," ಎಂದು ಕೆ. ಮುನಿರತ್ನಂ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಶಾಸನದಲ್ಲಿರುವ 'ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ'ದ ವಿವರಗಳು

ಈ ಶಾಸನವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪಾಲಿಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರ 'ಅಧಿಕೃತ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ'ದಂತೆಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರು 1529ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17ರಂದು (ಭಾನುವಾರ) ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ರಾಯರ ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತ ಅಂಗರಕ್ಷಕ (ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿ) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಕೆತ್ತಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ.

ಮರಣದ ನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳು

ಸಾಮ್ರಾಟನೊಬ್ಬನ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೂ ಈ ಶಾಸನ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಕೇವಲ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಗಿರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅಚ್ಯುತರಾಯನು ಧಾವಂತದಿಂದ ಶ್ರೀಕಾಳಹಸ್ತಿಗೆ ತೆರಳಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಶಾಸನ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಆಂತರಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ತುರ್ತನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ರಾಯರ ಕೊಡುಗೆ

ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮುನಿರತ್ನಂ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ವಿವರಿಸುವಂತೆ, ಈ ಭವ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕ್ರಿ.ಶ. 1336 ರಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಸಪೇಟೆ ಬಳಿ) ಸಂಗಮ ವಂಶದ ಹರಿಹರ ಮತ್ತು ಬುಕ್ಕರಾಯರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮುಂದೆ ಇದು ಅರವೀಡು ವಂಶದ ಕೊನೆಯ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರು ಅಪ್ರತಿಮ ದೈವಭಕ್ತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿಯ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ ಏಳು ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ವಜ್ರ, ವೈಡೂರ್ಯ ಹಾಗೂ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳ ಕಾಣಿಕೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅಮೂಲ್ಯವಾಗಿವೆ. ತಿರುಮಲ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಗೋಪುರವನ್ನು ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಮುನ್ನ ಹರಿಹರರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ವಿಜಯನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ಲಾಂಛನವಾದ 'ವರಾಹ (ಹಂದಿ) ಮತ್ತು ಕತ್ತಿ'ಯ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಯಲಸೀಮೆ ಹಾಗೂ ತಿರುಮಲದ ಮೇಲೆ ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರಿಗಿದ್ದ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸದ ಮರುಸೃಷ್ಟಿ

ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಜಯನಗರದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು. ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಈ ಒಂದೇ ಒಂದು ಶಾಸನವು ದಶಕಗಳ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ಅನುಮಾನ ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತೆರೆ ಎಳೆದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ನೆಲದಲ್ಲೇ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರ ಇತಿಹಾಸದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕೊಂಡಿಯೊಂದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆಲ್ಲ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.