ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಅತಿಯಾದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ವಿನಾಯ್ತಿಗಳಂತಹ ಗೊಂದಲಕಾರಿ ಸನ್ನಿವೇಶವು ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ವಲಯವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ದೂರವಿಡುವ ಅಪಾಯ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.)
ಭಾರತವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಮಾಣು ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಹೊಸ್ತಿಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು 20247ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈಗಿರುವ 9 ಗಿಗಾ ವ್ಯಾಟ್ ಮಟ್ಟದಿಂದ ನೂರು ಗಿಗಾ ವ್ಯಾಟ್ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ಇರಾದೆಯಾಗಿದೆ.
ಕಲ್ಪಾಕಮ್ ಪ್ರೊಟೋಟೈಪ್ ಫಾಸ್ಟ್ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ (ಪಿಎಫ್ಬಿಆರ್) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಥೋರಿಯಂ ಆಧಾರಿತ ಭವಿಷ್ಯ ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಭಾರತದ ಇಂಧನ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕೇಂದ್ರಸ್ತಂಭವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಇಂತಹ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೈಗೊಂಡ ಇತ್ತೀಚಿನ ಎರಡು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ.
ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಕೂಡಂಕುಳಂ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ (ಕೆಎನ್ಪಿಪಿ)ದ ಸುರಕ್ಷತಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವರದಿ (ಎಸ್ಎಆರ್)ಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು. ಇನ್ನೊಂದು 2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಶಾಂತಿ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಇರುವ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹಾಗೂ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು.
ಇವೆರಡೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಖಾಸಗಿ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ವಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಆತಂಕಕಾರಿಯಾದ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ತೆರೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ತೀರ್ಪನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯ ರಚನೆಯ ಒಳಗೆ ಇದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವೂ ಸಮರ್ಥನೀಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿನಾಯ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದೇ ಎಂಬುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇರುವ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಅದು ಸಾಕಷ್ಟು ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
2012ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗ ಒಂದು ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು. ಕೂಡಂಕುಳಂ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರದ ಸುರಕ್ಷತಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಂತೆ ಅದು ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಆ ಆದೇಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ವಿನಾಯ್ತಿ ನೀಡಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಆರ್ಟಿಐ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 8(1)(e) ಪ್ರಕಾರ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಿದ ರಷ್ಯಾದ ಜೊತೆ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಗಮವು ಈ ವರದಿಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 8(1)(a) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಕೂಡಂಕುಳಂ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈಗಾಗಲೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೋರ್ಟ್ ಗಮನ ಹರಿಸಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವರದಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಇವೆಲ್ಲ ಕ್ಷುಲ್ಲಕವಾದ ಕಳವಳಗಳಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲೇಬೇಕು. ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಯಾವುದೇ ಗಂಭೀರ ವಕಾಲತ್ತುದಾರರು, ರಿಯಾಕ್ಟರ್ನ ನೀಲನಕ್ಷೆಗಳು, ಭದ್ರತಾ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಗೀಕೃತ ತಾಂತ್ರಿಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕೆಂದೇನೂ ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ, ಈ ತೀರ್ಪು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ, ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿರಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ ಎಂಬುದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾವರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ರಹಸ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬುದು.
NPCIL ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು
ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ: ರಷ್ಯಾದ ಕಡೆಗೆ NPCIL (ಭಾರತೀಯ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಗಮ) ಹೊಂದಿರುವ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳೇನು?
ಆದರೆ, ಕೇಳಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ: ಭಾರತದ ಜನರ ಕಡೆಗೆ NPCIL ಹೊಂದಿರುವ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳೇನು? ಇದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂಬ ವಾದವಲ್ಲ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಒಪ್ಪಂದದ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲೇಬೇಕು. ಆದರೆ, ಈ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರ, ಅದರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರ ಪರವಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗಳು ಒಪ್ಪಂದದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ನಿರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.
ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ವಾದವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಪಕ್ಷವು ಮತ್ತೊಂದು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವಲಂಬನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದಾಗ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಂಬಂಧಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ—ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ರೋಗಿ, ವಕೀಲ ಮತ್ತು ಕಕ್ಷಿದಾರ, ಟ್ರಸ್ಟಿ ಮತ್ತು ಫಲಾನುಭವಿ. NPCIL ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾವರದ ನಿರ್ವಾಹಕವಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ವಿದೇಶಿ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಬಗೆಗಿನ ತನ್ನ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು, ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರ ಬಗೆಗಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಬದ್ಧತೆಗಿಂತ ಉನ್ನತವಾದುದಲ್ಲ. ಹಾಗೇನಾದರೂ ಆದರೆ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಆತಂಕಕಾರಿ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿ ಮರೆಮಾಚಬೇಕೇ?
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಂಬಂಧದ ವಾದವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ. ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರಗಳು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆಮಾಚಬೇಕೇ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. 2012ರ ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗದ ಆದೇಶವು ಒಂದು ಸಮಂಜಸವಾದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತ್ತು: ಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು.
ಬದಲಾಗಿ, ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ವರದಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ರಹಸ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಭದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿದೆ.
ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಒಂದು 'ಸುರಕ್ಷತಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವರದಿ'ಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸ್ವತಃ ಭದ್ರತಾ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲ. ಅದರ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಅಂತಹ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂತಹ ಮಾಹಿತಿ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬೇಕು.
ಆದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ವರದಿಯನ್ನೇ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಬೇಕೆಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಮಾಣು ದೇಶಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವು ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು, ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳ ವರದಿಗಳ ಗಣನೀಯ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮರೆಮಾಚುತ್ತವೆ.
ಭದ್ರತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ, ಒಂದು ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಏಕೆ ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾಗರಿಕರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಮಾರಾಟಗಾರರನ್ನು ನಂಬಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಬುದ್ಧ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ತೀರ್ಪು
ಕೂಡಂಕುಳಂ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪಿನ ಮೇಲೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದು ಕೂಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಎರಡೂ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ಥಾವರವು ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಮೂಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಹಕ್ಕಿದೆ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಮುಂದೆ ಇರಿಸಲಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಒಂದು ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವು ಹಲವು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ರಿಯಾಕ್ಟರ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಆಡಳಿತದ ಮುಂದಿರುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಯೋಜನೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. ಅಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಒಂದು ಸದೃಢವಾದ ಮತ್ತು ನೇರವಾದ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ತತ್ವವಿದೆ: ಸಂಸತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಿರಬೇಕು.
ಪರಮಾಣು ನಿಯಂತ್ರಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂಬುದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, 'ಶಾಂತಿ' ಕಾಯ್ದೆಯು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಈಗ ಅದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುವುದು, ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತಪಾಸಣಾ ವರದಿಗಳು, ಘಟನಾ ವರದಿಗಳು, ಪರವಾನಗಿ ಷರತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಿದ್ಧತೆಯೂ ಸೇರಿದೆ. ಆಪರೇಟರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇಂತಹ ನಿಯಂತ್ರಕರು ನಂಬಲರ್ಹವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, 'ಆರ್ಬಿಐ ವರ್ಸಸ್ ಜಯಂತಿಲಾಲ್ ಮಿಸ್ತ್ರಿ (2015)' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಒದಗಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಾನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಪಾಸಣಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆ ವಾದವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ನಿಯಂತ್ರಕನಾಗಿ ಆರ್ಬಿಐ, ತಾನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಘಟಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
ಆ ತತ್ವವು ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.
ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪರವಾನಗಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೂಡಂಕುಳಂನ ಸುರಕ್ಷತಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವರದಿಯು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ AERB ಯ ಮುಂದೆ ಯಾವುದಾದರೂ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ, ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಯಂತ್ರಕನ ಬದ್ಧತೆಗಳು, ಎನ್ಪಿಸಿಐಎಲ್ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಎನ್ಪಿಸಿಐಎಲ್ ರೊಸಾಟಮ್ಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, AERB ಅಂತಹ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಆ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿತ್ತು.
ಒಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ
ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬದಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಕೂಡಂಕುಳಂ ತೀರ್ಪು ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ವಲಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪುನರ್ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಆರ್ಟಿಐ ಅರ್ಜಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.
ಭಾರತವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ಇದು ಈಗ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪು ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಂತೆಯೇ ಇದೆ. 1974 ರಿಂದ, ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು—ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿರಾಕರಣೆ, ನಿರ್ಬಂಧಗಳು, ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೆದರಿಕೆಗಳು. ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಉನ್ನತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸವಾಲಾಗಿದ್ದಾಗ ಆ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಾದ್ದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ವಲಯವು ಈಗ ವಿಭಿನ್ನ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಭಾರತ-ಅಮೆರಿಕ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇಂದು, ಭಾರತವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಖಾಸಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ 100 GW ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
ನೂರು ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸುಲಭವಲ್ಲ
ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿರಿಸುವ ಕುರಿತು ಗಣ್ಯರ ಒಮ್ಮತದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ 100 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ (GW) ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಆ ರೀತಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ ವಿವಾದಗಳು, ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಚಳವಳಿಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.
ಅಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮಾತು.
'ಶಾಂತಿ' ಕಾಯ್ದೆಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಖಾಸಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತವಾದ ಬೃಹತ್ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಉದ್ಯಮ ಸರ್ಕಾರದ ಬಯಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಇದು ಸರ್ಕಾರಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಲು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಇರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಎರಡು ವಿಚಾರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವಂತ ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದವು. 'ಶಾಂತಿ' ಮಸೂದೆಯ ಸಂಸದೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಖಾತೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು, ಈ ಶಾಸನವು "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರಹಸ್ಯದ ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ" ವಲಯವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ನೆರವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು.
ಆದರೆ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 39, "ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಸ್ಥಳ ನಿರ್ಧಾರ, ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ" ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು "ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿ" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ, ಅಥವಾ ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ" ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಬಹುದು.
ಇದು ವಿಪರೀತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಿಬಂಧನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆ
ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟ ಸಂಗತಿ ಏನೆಂದರೆ, ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 'ಶಾಂತಿ' ಚೌಕಟ್ಟು ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ, ಆಪರೇಟರ್ನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಮಿತಿ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ದುರ್ಘಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ, ಅಂದರೆ ತೆರಿಗೆದಾರರ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸುತ್ತದೆಯೋ ನಿಖರವಾಗಿ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ,
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಒಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕೊರತೆಯು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ತಗ್ಗಿದ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಪರೇಟರ್ನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಮಿತಿಗಳು ಕೂಡ ಇದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು, ಪರಮಾಣು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 35ರೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಓದಿದಾಗ, ಈ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ತಪ್ಪುಗಳು ಅಥವಾ ಅಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು.
ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು, ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಹೊರಗಿಡುವ ವಲಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆಯೋ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಸವಕಳಿಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಆತಂಕಕಾರಿಯಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೇನೂ ಅಲ್ಲ.
ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ದೇಶಕ್ಕೆ, ಇದು ತೀವ್ರವಾದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಲೋಪ ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬೃಹತ್ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಸಡಿಲ
ಕೂಡಂಕುಳಂ ತೀರ್ಪು ಮತ್ತು 'ಶಾಂತಿ' ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ಪೂರಕವಾಗಿಲ್ಲ. ಇವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು, ಯೋಜನೆಯ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಭೋಪಾಲ್ ಅನಿಲ ದುರಂತದ ಕಹಿ ನೆನಪು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಪತ್ತಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವಿಫಲತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಪರಮಾಣು ಆಡಳಿತದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು, ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ಭಾರತವು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಯೋಚಿಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣವಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಪರಮಾಣು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ 'ತ್ರಿಶಂಕು' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪರಮಾಣು ಪ್ರಸರಣ ನಿಷೇಧ ಒಪ್ಪಂದದ (ಎನ್ಪಿಟಿ) ಹೊರಗಿರುವ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಭದ್ರವಾದ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
100 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳು, ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳು, ಮರುಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ಹೊಂದಲಿರುವ ಭಾರತವು, ಈಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೀವ್ರತೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತ ವಿಫಲವಾದರೆ, ಬಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ಅದನ್ನು ಹೇರಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಾರದರ್ಶಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅವಶ್ಯಕತೆ
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಈಗ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ 'ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ' ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ.
ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ, ವಿದಳನೀಯ ವಸ್ತುಗಳ ದಾಸ್ತಾನು, ನೌಕಾ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳು, ಮಿಲಿಟರಿ ಇಂಧನ ಚಕ್ರಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಗಳಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ರಹಸ್ಯವಾಗಿರಬೇಕು.
ನಾಗರಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ಸುರಕ್ಷತಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು, ಪರಿಸರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು, ತಪಾಸಣೆಯ ವರದಿಗಳು, ಘಟನಾವಳಿಗಳ ವರದಿಗಳು, ನಿಯಂತ್ರಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ತುರ್ತು ಸಿದ್ಧತೆ ಯೋಜನೆಗಳು, ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳು ಗರಿಷ್ಠ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕು.
ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗದ 2012ರ ಆದೇಶವು ಸರಿಯಾದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿ, ಯಾವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ರಹಸ್ಯವಾಗಿರಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಎಂಬುದು ಅದರ ಸೂಚನೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ, ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ತೀರ್ಪು ಮತ್ತು 'ಶಾಂತಿ' ಕಾಯಿದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 39 ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತರ್ಕವನ್ನು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಭವಿಷ್ಯದ ನಾಗರಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಇವು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ತರ್ಕವು ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದರೆ, ಅದು ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಇದು ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
'ಶಾಂತಿ' ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಸರ್ಕಾರವು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸುವ ಮೊದಲೇ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ಸಮಯ ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ.
