ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಪೀಕರ್ ಓಂ ಬಿರ್ಲಾ ವಜಾಗೆ ವಿಪಕ್ಷಗಳ ನಿರ್ಣಯ: ಸೋಮವಾರ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಚರ್ಚೆ

ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಪೀಕರ್ ಓಂ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು ಮಂಡಿಸಿರುವ ನಿರ್ಣಯದ ನೋಟಿಸ್ ಮೇಲಿನ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಸೋಮವಾರ (ಮಾರ್ಚ್ 9) ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಲೋಕಸಭೆಯು ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ. ಸೋಮವಾರದ ಕಲಾಪದ ಅಜೆಂಡಾದಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಣಯವು ದಿನದ ಏಕೈಕ ಕಲಾಪವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಣಯದ ಮೇಲಿನ ಚರ್ಚೆ ಹಾಗೂ ಮತದಾನದ ವೇಳೆ ಸದನದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಹಾಜರಿರುವಂತೆ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಬಿಜೆಪಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತಮ್ಮ ಲೋಕಸಭಾ ಸಂಸದರಿಗೆ ವಿಪ್ ಜಾರಿ ಮಾಡಿವೆ.

ವಿಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಗಳೇನು?

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕರಿಗೆ ಸದನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡದಿರುವುದು ಹಾಗೂ ವಿಪಕ್ಷಗಳ ಮಹಿಳಾ ಸಂಸದರ ವಿರುದ್ಧ ಅನಗತ್ಯ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರುವ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಳಜಿಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸದರನ್ನು ಇಡೀ ಅಧಿವೇಶನದಿಂದ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಆದರೆ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಖಂಡಿಸದಿರುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರು ಸದನದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷಪಾತದ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಸದಸ್ಯರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿಪಕ್ಷಗಳು ಗಂಭೀರ ಆರೋಪ ಮಾಡಿವೆ.

ಕಲಾಪದ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಜಾವೇದ್, ಕೆ. ಸುರೇಶ್ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲು ರವಿ ಅವರು ಈ ನೋಟಿಸ್ ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಸೂಚಿಸಿದಾಗ ಕನಿಷ್ಠ 50 ಸದಸ್ಯರು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ನೋಟಿಸ್ ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತದನಂತರವಷ್ಟೇ ನಿರ್ಣಯದ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಮತದಾನ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ 50 ಸದಸ್ಯರು ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ ಕಿರಣ್ ರಿಜಿಜು ಅವರು ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮಾರ್ಚ್ 9 ರಂದು ಸದನದ ಮುಂದೆ ಬರಲಿದೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಎನ್‌ಡಿಎ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತ ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿಪಕ್ಷಗಳ ಈ ನಿರ್ಣಯ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೋಲು ಕಾಣುವುದು ಬಹುತೇಕ ಖಚಿತವಾಗಿದೆ.

ಸ್ಪೀಕರ್ ಓಂ ಬಿರ್ಲಾಗೆ ಇರುವ ಹಕ್ಕುಗಳೇನು?

ಈ ನಿರ್ಣಯದ ಮೇಲಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಓಂ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರು ಸದನದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರಲು ಸಂವಿಧಾನ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯದ ಪರ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಈ ವಿಷಯ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರು ಕಲಾಪದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ನಿಯಮಗಳು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಸಾಲಿನ (ಟ್ರೆಷರಿ ಬೆಂಚ್) ಪ್ರಮುಖ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕೂರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇತರ ಸದಸ್ಯರಂತೆ ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ "ವಿಭಾಗ ಸಂಖ್ಯೆ" (Division Number) ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ನಿರ್ಣಯವು ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅವರು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅವರು ಚೀಟಿಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಲಾಪದ ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸ

ಲೋಕಸಭೆಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12 ಗಂಟೆಯ ಸುಮಾರಿಗೆ ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಕೆಳಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಬರಲಿದೆ. ನಿರ್ಣಯದ ಮೇಲೆ ಮಾತನಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರಿಗೆ ತಲಾ 15 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಲು ನಿಯಮಗಳು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಈ ಸಮಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಿದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 19 ರಂದು ನಿಧನರಾದ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನ ಹಾಲಿ ಸದಸ್ಯ ರಿಕಿ ಸಿಂಗ್ಕಾನ್ ಅವರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸದನವನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 11 ರಿಂದ 12 ಗಂಟೆಯವರೆಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಕಲಾಪ ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿಂದೆ ಜಿ.ವಿ. ಮಾವಲಂಕರ್ (1954), ಹುಕಮ್ ಸಿಂಗ್ (1966) ಮತ್ತು ಬಲರಾಮ್ ಜಾಖರ್ (1987) ಅವರು ಅವಿಶ್ವಾಸ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಎಲ್ಲಾ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಸೋಲು ಕಂಡಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸ.