ಕೃಷ್ಣಾ-ಕಾವೇರಿ-ಮಹದಾಯಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ಉರುಳು: ಅತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ವಲಯ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಕೃಷಿಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಅದು ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 17 ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಬಾಕಿ ಇವೆ. ಕಾವೇರಿ, ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಮಹದಾಯಿ ನದಿಗಳ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಗಳು ದಶಕಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಈ ವಿಳಂಬವು ರಾಜ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೇಗಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ರೈತರ ಬದುಕನ್ನು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯತ್ತ ತಳ್ಳಿದೆ.

ರೈತರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ಸ್ಥಗಿತದಿಂದ ರೈತ ಸಮುದಾಯವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ರೈತರು ಇಂದಿಗೂ ಮಳೆಯನ್ನೇ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ಬೆಳೆ ನಾಶವಾಗಿ ರೈತರು ಸಾಲದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದರೆ ರೈತರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಬಲರಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ನೀರಿನ ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅವರು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯ ನೀಡುವ ಮಳೆ ಆಶ್ರಿತ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿ ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಯುವಕರು ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ನಗರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಳು ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳಂತಾಗುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ.

ರಾಜ್ಯದ ಯಾವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು?

ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ನೀರಾವರಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ವಿಜಯಪುರ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಕಲಬುರಗಿ, ಯಾದಗಿರಿ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುವ ಕನಸು ನನಸಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಲಮಟ್ಟಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಎತ್ತರವನ್ನು 524.25 ಅಡಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳೇ ಮುಖ್ಯ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿವೆ. ಮೇಕೆದಾಟು ಸಮತೋಲನ ಜಲಾಶಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆಯ ವಿವಾದದಿಂದಾಗಿ ಮೈಸೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಚಾಮರಾಜನಗರ, ಹಾಸನ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ನಾಲಾ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾನೂನು ಸಮರದಿಂದಾಗಿ ಧಾರವಾಡ, ಗದಗ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ತು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ರೈತರು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಹಪಹಪಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.

ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚದ ಭಾರಿ ಏರಿಕೆ

10 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂ. ಇದ್ದ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ ಇಂದು ಐದು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ಸಿಮೆಂಟ್, ಸ್ಟೀಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೂಲಿ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಕಾಯ್ದೆ 2013ರ ಅನ್ವಯ ರೈತರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತವು ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ವಿಳಂಬವಾದಷ್ಟೂ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಈ ಹೊರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಮಳೆ, ಗಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ನೆರೆ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಹಿ ವಾತಾವರಣ

ಪದೇ ಪದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಗಳು ನೆರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಗೋವಾದೊಂದಿಗೆ ವೈಷಮ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ. ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಯಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಗೆಲುವು-ಸೋಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ನೀರಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಭಾಷಾ ಪ್ರೇಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಜನರ ಸಂಚಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ ಕೇವಲ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ನೀರು ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ರಸ್ತೆಗಳು, ಸಾರಿಗೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಯೋಜನೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಾಗ ಈ ಪೂರಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು (ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ವಾದಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಹಾಗೂ ಅನುಭವಿ ವಕೀಲರ ತಂಡವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು. ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇವಲ ಗೆಜೆಟ್ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಧಾನಕಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ನೀರನ್ನು ಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಹನಿ ನೀರಾವರಿ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದೊಳಗಿನ ನದಿಗಳ ಜೋಡಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ: ಪಕ್ಷಾತೀತವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ನಾಯಕರು ಒಂದಾಗಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ 17 ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕೇವಲ ಕಡತಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೈತರ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾನೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದು ಕಡೆಯಾದರೆ, ರೈತರು ಕಡು ಬಡತನಕ್ಕೆ ದೂಡಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಆತಂಕಕಾರಿ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಒತ್ತಡ ಹೇರಬೇಕಿದೆ. ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಕರ್ನಾಟಕವು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ.