ಅನಿಲ ಕೊರತೆ ನಡುವೆಯೂ ರೈತರಿಗೆ ಅಭಯ: ಯೂರಿಯಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ಶೇ. 23 ಹೆಚ್ಚಳ; ಭಾರತದ ತಂತ್ರವೇನು?

ಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂಬರುವ 2026ರ ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿಗೆ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕೊರತೆಯಾಗದಂತೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.

ರಸಗೊಬ್ಬರ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಬಹು-ಹಂತದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು, ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಖರೀದಿ ತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ರೈತರಿಗೆ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಟೆಂಡರ್ ಮೂಲಕ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆ ಹೆಚ್ಚಳ

ಯೂರಿಯಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಎಂಪವರ್ಡ್ ಪೂಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕಮಿಟಿ (ಇಪಿಎಂಸಿ) ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ 7.31 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ (ಎಂಎಂಎಸ್ ಸಿಎಂಡಿ) ಅನಿಲವನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಯೂರಿಯಾ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆಯು 32 ಎಂಎಂಎಸ್ ಸಿಎಂಡಿಯಿಂದ 39.31 ಎಂಎಂಎಸ್ ಸಿಎಂಡಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 23ರಷ್ಟು ಪ್ರಗತಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ದೇಶೀಯ ಯೂರಿಯಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಭಾರಿ ಉತ್ತೇಜನ

ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ದೇಶೀಯ ಯೂರಿಯಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ. ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ 54,500 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಇದ್ದ ಯೂರಿಯಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಇದೀಗ 67,000 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದು, ಒಟ್ಟಾರೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 23ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಲಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಅನಿಲ ಅಗತ್ಯದ ಪೂರೈಕೆಯು ಹಿಂದಿನ ಶೇಕಡಾ 62ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 76ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ಗೋದಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಬೃಹತ್ ದಾಸ್ತಾನು ಲಭ್ಯ

ಸರ್ಕಾರದ ಸಕ್ರಿಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರದ ದಾಸ್ತಾನು ಮಟ್ಟವು ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 55.22 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (ಎಲ್ಎಂಟಿ) ಇದ್ದ ಯೂರಿಯಾ ದಾಸ್ತಾನು, 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ ವೇಳೆಗೆ 61.14 ಎಲ್ಎಂಟಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಎಪಿ ದಾಸ್ತಾನು 11.85 ಎಲ್ಎಂಟಿಯಿಂದ 24.24 ಎಲ್ಎಂಟಿಗೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ. ಎನ್‌ಪಿಕೆ ರಸಗೊಬ್ಬರವು 34.44 ಎಲ್ಎಂಟಿಯಿಂದ 57.21 ಎಲ್ಎಂಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಪಿ ಪ್ರಮಾಣವು 23.15 ಎಲ್ಎಂಟಿಯಿಂದ 24.80 ಎಲ್ಎಂಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಎಂಒಪಿ ರಸಗೊಬ್ಬರದ ದಾಸ್ತಾನು 14.13 ಎಲ್ಎಂಟಿಯಿಂದ 12.65 ಎಲ್ಎಂಟಿಗೆ ಅಲ್ಪ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿದ್ದರೂ, ಮುಂಬರುವ ಬಿತ್ತನೆ ಹಂಗಾಮಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.

ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಮದು ತಂತ್ರ

ಈ ಕುರಿತು ಅಂತರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರುವ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಕ್ತಾರ ರಣಧೀರ್ ಜೈಸ್ವಾಲ್, 2026ರ ಮುಂಗಾರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ರಸಗೊಬ್ಬರ ದಾಸ್ತಾನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಇಲಾಖೆಯು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಜಾಗತಿಕ ಟೆಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಕರೆದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಭಾರತದ ಗೋದಾಮುಗಳನ್ನು ತಲುಪಲಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಸಗೊಬ್ಬರ ಆಮದಿಗಾಗಿ ಹಲವು ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಖರೀದಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಸಕ್ರಿಯ ಆಡಳಿತದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ರಸಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಗೆ ಗ್ಯಾಸ್ ಯಾಕೆ ಬೇಕು?

ರಸಗೊಬ್ಬರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯೂರಿಯಾ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವು ಕೇವಲ ಇಂಧನವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಾಗಿ (Feedstock) ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದಲ್ಲಿರುವ ಮೀಥೇನ್ ($CH_4$) ಅಂಶದಿಂದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರಜನಕದೊಂದಿಗೆ (Nitrogen) ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಅಮೋನಿಯಾವನ್ನು ($NH_3$) ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಮೋನಿಯಾವೇ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದ್ದು, ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಇದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅನಿಲದ ಲಭ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಅಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಯೂರಿಯಾದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಯುದ್ಧದಿಂದ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ಯಾಕೆ?

ಭಾರತದ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಉತ್ಪಾದನೆಯು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯೂರಿಯಾ ತಯಾರಿಕೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ದೇಶೀಯ ಅನಿಲದ ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಅಥವಾ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾದಾಗ, ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಹಳಿತಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಪೂರೈಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡರೆ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕೊರತೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿಲದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾದಾಗ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮೊತ್ತವು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತದೆ. ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನಿಲ ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಗೆ ಸಿದ್ಧ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ವಿದೇಶದಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಶದ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಎಷ್ಟು ಕೊರತೆ ಇದೆ?

ಭಾರತದ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತನ್ನ ಅಗತ್ಯದ ಸುಮಾರು 85% ನಷ್ಟು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಆಮದಿನ ಮೂಲಕವೇ (LNG) ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ, 2026ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯಿಂದಾಗಿ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕತಾರ್‌ನಿಂದ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ), ಭಾರತದ ಕೆಲವು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30% ರಿಂದ 40% ರಷ್ಟು ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.